Określenie pojęcia i przyczyn ADHD

O zjawisku ADHD w Polsce mówi się od kilku lat, na zachodzie zaś problem ten znany już jest od znacznie dłuższego czasu- czym więc jest ADHD?

ADHD to skrót od angielskiego Attention Deficyt Hyperactivity Disorder, co w wolnym tłumaczeniu oznacza nadpobudliwość psychoruchową z zaburzeniami koncentracji uwagi. Stanowi diagnostyczne określenie, które opisuje zróżnicowaną grupę dzieci, które wykazują problemy powiązane z niedoborem koncentracji uwagi lub też wykazującymi skłonność do rozproszenia uwagi, co wielokrotnie wiąże się z impulsywnością oraz nadaktywnością.

Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej zalicza się do zbioru zaburzeń, które cechują się wczesnym początkiem występowania – najczęściej w ciągu pięciu lat życia, brakiem wytrwałego dążenia do realizacji zadań, które są związane z zaangażowaniem procesów poznawczych, a także tendencją do przechodzenia od jednej aktywności do drugiej, pomijając zakończenie którejkolwiek z nich.

Edward Hallowell oraz John Ratey podjęli się definicyjnego określenia terminu ADHD określając je jako neurologiczne zaburzenie, które obejmuje triadę klasycznych objawów: impulsywność, nadmiar energii, zaburzenia koncentracji oraz nadruchliwość.

Jako zaburzenie charakteryzujące się nieadekwatnym w stosunku do wieku rozwojowego niedoborem uwagi, impulsywnością oraz nadpobudliwością ruchową, które nie ustępują przez okres co najmniej sześciu miesięcy, a nasilenie tych objawów powoduje duże trudności w funkcjonowaniu w najważniejszych sferach życia określili ADHD  J. J. Treuting oraz  I.  Hinshaw.
Warto podkreślić czym w takim razie ADHD nie jest:

  • chorobą – w rozumieniu potocznym oznacza to, że nie ma na nią jednego sprawdzonego, skutecznego lekarstwa, które spowoduje, że objawy znikną całkowicie, a stan zdrowia i styl życia dziecka nie wróci do normy,
  • upośledzeniem umysłowym i opóźnieniem rozwojowym – dzieci z ADHD niejednokrotnie zachowują się jak dzieci dużo młodsze niż faktycznie są, dlatego może to sprawiać wrażenie niedojrzałości i postrzeganie ich przez inne osoby jakie opóźnione w rozwoju,
  • skutkiem złego wychowania,
  • skutkiem niewłaściwego systemu rodzinnego,
  • objawem patologii rodzinnej .

 

Jak dowodzą badania wiele osób błędnie twierdzi, że ADHD, to zaburzenie które dotyka tylko chłopców. Problem też dotyczy także dziewczynek, jednak one częściej mają problem ze skupieniem uwagi niż z nadruchliwością. Nadpobudliwość objawia się u nich przez: nadmierną gadatliwość oraz niekontrolowanie emocji.

Przyczyny powstawania zespołu nadpobudliwości psychoruchowej – ADHD nie są do końca znane. Są to niezwykle złożone mechanizmy, które wymagają wiedzy z różnych dziedzin. Przez wiele lat naukowcy i lekarze usiłowali opracować wspólna koncepcję, która pozwoliłaby wytłumaczyć, dlaczego niektóre dzieci, mimo posiadania pozytywnych wzorców społecznych, dobrego środowiska rodzinnego i wychowawczego, dobrych warunków materialno-bytowych, braku wyraźnych uszkodzeń układu nerwowego czy upośledzenia umysłowego zachowują się tak, że otoczeniu oraz im samym bardzo trudno wytrzymać.
Powstały koncepcję, które sprawdzały się tylko do nielicznej grupy dzieci z ADHD, dlatego obecnie uznawane są już jako historyczne. Przedstawiają one następujące przyczyny ADHD u dzieci:

 

  • Koncepcja organicznych uszkodzeń – w połowie XX powstawanie ADHD próbowano tłumaczyć mikrouszkodzeniami powstałymi w obrębie centralnego układu nerwowego. Odstąpiono od takiego tłumaczenia przyczyn Zespołu Nadpobudliwości Psychoruchowej, ponieważ koncepcja ta sprawdzała się tylko w przypadku niewielkiej liczy dzieci- Mianowice tej, w której uszkodzeniu uległy te części mózgu, które są odpowiedzialne za procesy uwagi, kontroli impulsów i hamowania.
  • Koncepcja niewłaściwej diety – koncepcja ta doszukiwała się przyczyn ADHD w stosowaniu niewłaściwej diety, takiej która jest bogata w konserwanty, kolorowe barwniki, salicylany. Tak jak w poprzedniej koncepcji, ta również sprawdziła się w przypadku bardzo niewielkiej liczy dzieci .
  • Koncepcja błędów wychowawczych i zaniedbań środowiskowych – przez bardzo długi okres za przyczynę Zespołu Nadpobudliwości Psychoruchowej uważano błędy wychowawcze, które były popełniane przez rodziców. Najnowsze badania nad biologicznym mechanizmem powstawania ADHD również tą koncepcję pozwalają uznać za już nieaktualną, mimo że jest jeszcze ona obezna w myślach wielu osób. Prawda jest, że brak jasnych norm i zasad obowiązujących w domu, napięcie między rodzicami, trudna sytuacja materialna, przemoc czy impulsywność dorosłych mogą nasilić objawy ADHD, ale na pewno nie jest bezpośrednią przyczyna powstawania Zespołu Nadpobudliwości Psychoruchowej.

 

Koncepcja, która jest aktualnie używana przez wielu lekarzy i badaczy doszukuje się przyczyn powstawania ADHD w uwarunkowaniach genetycznych. W rodzinach w których stwierdzone występowanie zespołu nadpobudliwości psychoruchowej u kogoś z krewnych w linii prostej lub bocznej ryzyko ponownego wystąpienia ADHD u kolejnych dzieci wzrasta 5-7 razy. Najnowsze badania dowiodły także, że ryzyko odziedziczenia zespołu nadpobudliwości psychoruchowej po krewnych drugiego stopnia jest większe po krewnych w linii męskiej (np. dziadkach i wujach).

Jeżeli u któregoś z rodziców zostało stwierdzone ADHD, to prawdopodobieństwo, że któreś z jego dzieci będzie również miało ADHD wzrasta aż o 50% . Uważa się także, że informacja o tym, czy dziecko będzie nadpobudliwe, jest zapisana w wielu genach, czyli ADHD dziedziczy się wielogenowo i nie można znaleźć jednego genu odpowiedzialnego za powstanie tego zaburzenia.

Według niektórych autorów przyczyn ADHD należy doszukiwać się w nieprawidłowej pracy połączeń:

  • między komórkami nerwowymi (połączeń neuronalnych),
  • między korą mózgu (zwłaszcza płatami czołowymi), a jądrami podkorowymi. Wiąże się to także z błędnym przekazywaniem informacji za pomocą dopaminy i noradrenaliny (obniżony poziom tych substancji i ich pochodnych).

 

Zdaniem innych autorów przyczyn ADHD należy doszukiwać się w uszkodzeniach OUN (Ośrodkowego Układu Nerwowego), które mogą być spowodowane:

  • czynnikami uszkadzającymi komórkę nerwową (nikotyna, alkohol, narkotyki),
  • chorobami przebytymi w czasie ciąży (szczególnie chorobami zakaźnymi),
  • różnego rodzaju zatruciami w czasie ciąży i niewłaściwym odżywianiem się ciężarnej,
  • niedotlenieniem w czasie porodu,
  • poważnymi chorobami lub urazami w wieku dziecięcym.

Uprawdopodobnione zostało, że wszystkie wcześniej wymienione przyczyny mogą warunkować powstawanie tego zaburzenia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *